Gürcü Tarihi Kültürü Yemekleri

Gürcüye sormuşlar?

2008-11-28T01:03:00.002+02:00

gürcüye sormuşlar, 'gürcü olmasaydın ne olurdun' diye. 'mahçup olurdum demiş'

Sorunlarla çevrili ilahi ülke Gürcistan

2008-09-09T00:44:00.001+03:00

Gürcistan, doğal ve Kültürel zenginliğine rağmen yurtdışı seyahatlerde çok az tercih ediliyor.

Yanı başımızdaki Gürcistan, doğal, Kültürel zenginliğine rağmen yurtdışı seyahatlerde çok az tercih edilen bir ülke. Dünya turunu tamamladıktan sonra gezilerini sürdüren Gülin Aköz, geçen ay Batum, Tiflis, Kutaisi ve Uplistsikhe Gori rotasını toplu ulaşım araçlarıyla geçti. İzlenimlerini Hürriyet Seyahat okurları için yazdı.

Daha önce gitmediğim bir yere gitmek için sebep aramam. Ne var orada, ne yapacağım diye sormam. Önüme bir fırsat çıkması yeterli. Gönül yolculuk ister, ülke/şehir bahane. Gürcistan'a gitme bahanem de, THY'nin Artvin ve civarında yaşayanlar için başlattığı Batum seferleri. Uçuş iç hat gibi işliyor. Tek yön gitmek dezavantaj değil. Üstelik vize de gerekmiyor. Kısaca, kapı komşumuzla tanışmanın zamanı gelmiş.

Efsaneler ve gerçekler

Bir efsane anlatılır: Tanrı insanlara yaşayacakları toprakları dağıtıyormuş. O sırada Gürcüler yemek ve içmekle meşgulmüş, geç kalmış. Nihayet toparlanıp huzura çıktıklarında Tanrı onlara tüm toprakların alındığını, boş yer kalmadığını söylemiş. Gürcüler bu duruma pek aldırış etmemiş. "Sizin sağlığınıza içiyorduk, hadi gelin siz de bize katılın" demişler. Tanrı bu ziyafette öyle iyi vakit geçirmiş ki, kendine ayırdığı toprağı Gürcülere vermiş. İşte bu yüzden Gürcistan tanrısal bir ülkedir.

Evet, burada gerçekten de nefes kesici doğa manzaraları var. Ormanlarla kaplı vadilerden akan nehirler, heybetli dağlar, Ortaçağ mağaraları... Berrak sular, sonsuz yeşillik, gökyüzünün mavisi, güneşin kızıllığı. Ancak Gürcistan bunlardan ibaret değil. Büyük şehirler gri ve kirli. Çevreye etkileri düşünülmeden kurulan ağır sanayi, kullanılan böcek ilaçları, suni gübreler nehirleri ve toprağı kirletmiş. Issızlıkta kurulmuş vakur kiliselerle şehirlerin ruhsuz blok binaları birbirine tezat.

Gürcüler 4. yy'da Hıristiyanlığı kabul etmiş. 17. yy'da bazı etnik Gürcüler Müslüman olmuş. İşte onlar Acarlar. Ülke üç özerk bölgeye ayrılıyor. Acarya, Abhazya ve Güney Osetya. SSCB dağıldıktan sonraki bağımsızlık sürecinde sadece Acarya'da savaş olmamış. SSCB dağıldıktan sonra devlet başkanı seçilen 'Beyaz Tilki' lakaplı Eduard Schevardnadze'ye çok güveniliyordu. Ancak Schevardnadze savaş ve yolsuzlukları önleyemedi. Ekonomik, siyasi sorunlara çare bulamayınca 2003'te Gül Devrimi'yle devrildi.

Gürcüler günümüzde de yemeyi içmeyi seviyor. Maalesef gerçekler efsanedeki gibi güllük gülistanlık bir hayat sunmuyor. Erkekler tembel. Çalışmıyor. Sürekli içiyor. Bir ay aç kalma pahasına da olsa ellerine para geçtiği anda bitiriyorlar. Evlerde kavga gürültü dayak hakim. Ve sonra bir gün evi terk edip gidiyorlar. Öyle bizdeki gibi "çocuğumu alacağım/göreceğim" çekişmeleri yaşanmıyor. Arkalarına bakmadan gidiyorlar. Genç yaşta çocuğuyla ortada kalmış kadınlara da çalışmak düşüyor.

Kadehler önce barışa kalkar

Tiflis'in bir tepesinde bulunan 'Gürcistan'ın Annesi' heykelinin sol elinde arkadaşlarıyla tokuşturduğu şarap kadehi, sağ elinde ise düşmanlarına karşı kullandığı kılıcı var.

521 üzüm çeşidi olan Gürcistan, dünyanın en eski şarap ülkesi. Burada M.Ö. 7000'lerde şarap üretildiğine dair kalıntılar bulunmuş. Şarap bölgesi Kakheti. Telavi de bu bölgenin başkenti. Bağlara, manastırlara ve kalelere gitmek için en ideal şehir. 'Muzukani' en kaliteli Gürcü şaraplarından. Dünyaca ünlü bir diğer Gürcü şarabı ise 'Kindzmarauli'.

SSCB zamanında Gürcistan, ülkenin tatil cennetiydi. 1980'de SSCB'de günde 1 milyon şişe Borjomi satılıyordu. Ruslar votkacı olabilir ama Sovyet eliti arasında Gürcü şarabı çok popülerdi. Gürcü mutfağı da, eski Sovyet devletleri arasında özel bir yer tutar.

Kadeh kaldırırken kullanılan sözcükler bir ulusun karakterini ele verir. Dünyanın çoğu yerinde "Sağlığa" denir. "Şerefe" ifadesi onuruna düşkünlüğü gösterir. Gürcistan'da ise ilk kadeh "Barışa" kaldırılır. Uzun yıllar süren savaşlardan yıpranmış bir ülkenin dileğidir bu. İkinci kadeh ülkeye: "Sakartvelo gamarjos!" (Çok yaşa Gürcistan!) Ardından misafirlere, ev sahiplerine, çocuklara, dostluğa, orada olmayanlara, gidenlere kalkar kadehler. Sonra başa dönülür. Barışa, Gürcistan'a...
Mucizevi suları meşhur

Başkent Tiflis 5. yüzyılda Kura Nehri kıyısında kurulmuş. Efsane şöyle der: Kral Vakhtang Gorgasali bir av sırasında yanlışlıkla bir köylüyü vurmuş. Köylü orada bulunan sıcak suya düşmüş ve iyileşmiş. Bunun üzerine kral orada bir şehir kurmaya karar vermiş. Şehrin ismi Gürcüce ılık anlamına gelen tbili'den geliyor.

Kafkas Dağları'nın koruduğu bir vadide kurulu Tiflis eskiden Hindistan ve Avrupa arasında ticaret merkeziymiş. Zamanında İpek Yolu'nun önemli bir noktası olan bu şehir bugün de jeopolitik önem taşıyor. Orta Doğu, Orta Asya ile Avrupa ve Rusya arasında bağlantı sağlıyor. Hazar enerji rezervinin yolu, Azerbaycan boru hattı buradan geçiyor.

Gürcistan'ın sadece şarabı değil, kaplıcaları ve doğal kaynak suları da ünlü. Sıradan su vücuttan çeşitli mineralleri atar. Maden suyu ise sadece susuzluğu gidermekle kalmaz, hücreleri sağlıkla doldurur. Söylenenlere göre Borjomi böyle mucizevi bir su. Öyle ki hastaları iyileştiriyor ve müzesi bile var. Dünya çapında bir marka olan Borjomi 30 ülkeye ihraç ediliyor.

Operadan, konserden vazgeçmemişler

Tiflis'in Kutaisi Meydanı'nda Kral David'in atlı heykeli var. Elinde Gelati Manastırı'nın bir maketini tutuyor. Gürcistan, Ermenistan'dan sonra Hıristiyanlığı kabul eden ikinci ülke. Gürcü haçı, Aziz Nino'nun saçı ve üzümlerden yapılmış. Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin başkenti Mtskheta Tiflis'e 25 km uzaklıkta. İlk kilise burada yapılmış ve Aziz Nino'ya adanmış. Ve yine bir efsane: Bir Musevi buraya İsa'nın çarmıha gerilirken giydiği entariyi getirmiş. Kız kardeşi entariyi denemek için giymiş ve giyer giymez ölmüş. Entariyi kadının üstünden çıkaramamışlar. Mecburen onunla gömülmüş. Zamanla mezardan bir ağaç çıkmış. Halk ağacı kesmeye çalışmış ama kesememiş. Aziz Nino dua etmiş ve ağacın kesikleri iyileşmiş. Bu kadarla kalmamış, ağaçtan bir yağ akmaya başlamış. Kilisenin civarında köylü kadınlar mezara koymak için çiçekler ve yağlar satıyor.

Gürcistan'da sanatsal gelenekler, yaratıcılık çok güçlü. Sıcak su, ısıtma ve elektrik olmadığı için okulların kapandığı dönemde bile tiyatrolar yaşamına devam etmiş. Hatta onca sorun çözülmeyi beklerken başkanların ilk işi opera ve baleyi canlandırmak olmuş. Çünkü kitlelere hitap ediyor ve Gürcüler dansı şarkıyı seviyor. Halka moral aşılamak için en ideal yöntemlerden biri bu.

Gürcistan'da opera ve bale 19. yy ortasına gidiyor. Gürcülerin bir müzik aleti olmadan yaptıkları polifonik müzik ise 3000 yıllık. Ve yakın zamanda UNESCO bu müziği dünya mirası ilan etmiş.

Marchirutka uçar gider

Minibüse marchirutka deniyor. Bir rota üstünde marş marş gittiği için. Batumi'den Kutaisi'ye, oradan Uplistsikhe Gori'ye marchirutka'lıyorum. Gori'nin Roma dönemine ait ihtişamlı surları var. Ama asıl ününü Iosif Visarionovich Jagashvili'ye, yani 1879'da doğup ilk 15 yılını burada geçiren Stalin'e borçlu. Dünyada Stalin heykelinin olduğu tek şehir de burası.

Seyahat ederken biraz kazıklanmayı göze almak gerek. Bizden daha az şanslı ülkelerde bunu ülke gelirine naçizane katkı görürüm. Ancak burada işi fazlasıyla abartmış durumdalar. Trafik ise dualık. Zaten şoförler de hareket etmeden önce haç çıkarıyor. Son sürat gidiyor, yayalara yol vermiyor, gece farlarını yakmıyor, kemer takmıyor. Tüm bunların üstüne bir de anayollarda başıboş gezinen inekler var. Ama şoförler onlara kızmıyor. Hatalı sollama yapan, kendilerini zor durumda bırakan araçlara da kızmıyor, korna çalıp küfretmiyorlar. Ne de olsa aynısını kendileri de yapıyor! Araçlar insanı ele geçirmiş durumda. Tiflis'e dönerken, 500 kilometrelik yolda dört 'akordeon olmuş' Otomobil gördüm...

Tabelaları çözmekte zorlanacaksınız

Bu ülkede yerel dili bilmeniz gerekiyor! Güney Kafkas-Kartuli dil ailesinden gelen Gürcüce yaşayan en eski dillerden biri. 5. yüzyılda geliştirilmiş Mkhedruli alfabesi kullanıyor. Bu sayede Gürcüler antik el yazmalarını tercümeye ihtiyaç duymadan okuyabiliyor. Mkhedruli'nin kelime anlamı 'savaşçıya ait'. 33 sembolü var. 28 sessiz, 5 sesli. Şu an dünyada 14 alfabe mevcut. Mkhedruli ne Latin ne de Kiril alfabesine benziyor. Büyük harf yok! Fonetik olarak düzenli, yazıldığı gibi okunuyor. Yine de bu kadar sessiz harfin yan yana geldiği kelimeleri okumak pek kolay değil...

Kaynak:http://magazinde.com/

HANCHER DANCE GROUP

2008-09-04T19:59:00.000+03:00

Silor-Sinora-Sinoray

2008-09-03T20:02:00.002+03:00

Malzemeler:

Uygun bir tepsiyi dolduracak miktarda kuru silor

3 kaşık siviyağ Tuz

1 litre su

Üzeri için

2 kaşık tereyağ

Pul biber, kırmızı toz biber

1 kase sarmısaklı yoğurt

Yapılışı

Silorları kırmadan bir tepsiye dizin.

Ayrı bir tencerede sıvı yağda salçayı biraz kavurup, 1 litre kadar su ve tuz ekleyip kaynatın.

Kaynayan salçalı suyu silorlarınız üst hizasına çıkacak kadar doldurup, kısık ateşte kapağı kapalı olarak 15 dk. pişirin.

Pişen silorlarınızı servis tabağına alıp, üzerine sarmısaklı yoğurt ve

kızdırılmış kırmızı biberli tereyağ gezdirip sıcak olarak servise alın.

PS: Silorlar, süt ve su ile hazırlanmış klasik hamurun sac üzerinde pişirilip,

tek tek rulo şeklinde sarılıp uygun boylarda kesilmesi ve fırında kurutulması ile elde

ediliyor.

Sopeli Hayriye

2008-08-18T18:35:00.002+03:00

Acaristan

2008-08-10T23:36:00.003+03:00

Acaristan (veya Acara, Acarya), Türkiye’nin kuzeydoğusunda, Artvin ve Ardahan illerine komşu olan ve Gürcistan’ın güney batısında yer alan özerk bir cumhuriyettir. Gürcistan'ın merkezi yönetimine tabi olan Acaristan, Türkiye ile tarihi, dini ve kültürel yakınlığa sahip olduğu gibi, hukuki olarak da özerkliği Türkiye'nin garantörlüğü altındadır. Başkenti, Karadeniz kıyısında bir liman şehri olan Batum’dur. Artvin'in Hopa ilçesinde bulunan Sarp sınır kapısı Batum'a açılır.

Acaristan’nın nüfusu 376.016’dır. Acaristan'ın yerli halkı (Acarlar), etnik olarak kendilerini Acar (Acari/Acareli/Acarlebi) olarak tanımlar ve bu kimlik tarih içerisinde Müslümanlıkla özdeşleşmiştir. Günlük yaşamda Gürcüce'nin farklı bir lehçesini (Acarca- Acaruli) konuşurlar. Ancak Acaristan'ın yukarı kesimi, Türkçe de konuşur. Yazı ve eğitim dili resmi Gürcüce olan Kartça’dır.

Acarlar 4. yüzyılda Romalılar aracılığıyla Hıristiyanlığı kabul ettiler. Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim dönemlerinde Osmanlı'nın Kafkasya bölgesini fethiyle birlikte, 15. yüzyıldan itibaren halkın tamamına yakını Müslümanlığı benimsedi. Halkın önemli bir bölümü, 1878-1879 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından bölgenin Rusya’nın eline geçmesinden sonra Anadolu’ya göç etmek zorunda kaldı. Bölgede kalan Müslüman halk, dini, kültürel ve arazi özerkliğiyle birlikte 1921'de Sovyet sosyalist cumhuriyeti olan Gürcistan yönetimine bırakıldı ve bu dönemde Acaristan Özerk Cumhuriyeti kuruldu.

Sovyetler Birliği döneminde bütün dinlerin yanı sıra, Müslümanlık da baskı gördü ve dine karşı ilgi azaldı. Gürcistan'ın bağımsızlığından sonra, bölgede, resmi görevlilerce de desteklenen yoğun bir Hıristiyanlaştırma faaliyeti yürütülmektedir. Bununla birlikte günümüzde Acaristan’nın nüfusunun çoğunluğu halen Müslümandır.

Acaristan’da ayrıca az sayıda Hıristiyan Gürcü, Ahıska Türkleri, Ermeni, Laz, Yunan, Azeri ve Rus da yaşamaktadır.

Kara Lahana Sarmasi

2007-10-14T00:48:00.002+03:00

Sevili Yesim bu ayki etkinligi Karadeniz Yemekleri olarak belirlemis. Karadeniz yemekleri deyince ilk akla gelen misir unu, kara lahana, hamsi vb gibi yemekler.
Ben özellikle Kara Lahana Sarmasi ve Zurvili(Kirmizi Pancar Yemegi) hazirladim etkinlik icin dikkatinizi cekerim, blogumdaki yemeklerin tamami Karadeniz yemekleri.
Tabi ben bu etkinligi cok sevdim. Bu seciminden dolayi Yesim´i kutluyorum.
Yesim´e buradan ulasabilirsiniz...

Malzemeler:
1-2 bag karalahana yaprağı
300 gr ortayagli kıyma
1 çay bardağı pirinç
1 adet orta boy kuru soğan
5-6 dal maydanoz
5-6 dal taze kindzi(kisnis)
1-2 dal cibrika (kondari yada kekik)
veya (1 tatli kasigi kurulumus cibrika)
1 tatlı kaşığı karabiber
1 tatlı kaşığı tuz
1 yemek kasigi salca yada
1 su bardagi domates konservesi

Yapilisi:
Kiyma, ince dogranmis sogan, maydanoz, yikanmis pirinc, karabiber, taze kindzi(kisnis),tuz iyice karistirilir.
Haslanmis karalahana yapraklarinin kalin damarlarini bicak yardimiyla cizerek cikariyoruz.
Yaprak sarmasindan biraz farkli olarak yuvarlak ve biraz kalin rulo yapilir. Sarmalari genis tabanli bir tencereye dizerek, üzerine yapraklardan cikardigimiz damarlari, biraz yag ve su ilavesiyle kisik ateste pisiriyoruz.

Afiyet olsun...

Zurvili (Kirmizi Pancar Yemegi)

2007-10-14T00:06:00.003+03:00

Zurvili (Kirmizi Pancar Yemegi)

Malzemeler:
2-3 Bag Pancar Yapragi
4-5 Yemek Kasigi dövülmüs ceviz
2 Dis Sarmisak
Taze Kindzi
Taze Maydanoz
Koravo(Eksi)
Tuz

Yapilisi:
Pancar yapraklarini iki-üc santim olarak keserek iki-üc su yikiyoruz ve tencerede hazirladigimiz tuzlu sicak suda pisinceye kadar hasliyoruz.

Diger tarafta dövülmüs ceviz, sarmisak, kindzi, maydanoz, koravo ve tuzu iyice karistiriyoruz.

Hasladigimiz pancar yapraklarinin suyunu süzerek, bir de soguk sudan geciriyoruz.

Hazirladigimiz cevizli malzemenin icine sicak su koyarak karistirip, suyu süzülmüs pancarlari ilave ediyoruz.

Bütün malzemeyi harmanlayip servise sunuyoruz.

Cadi(Misir Ekmegi) ile yenmesi tavsiye edilir.

Afiyet olsun...

7. Uluslararası Folkor Şöleni (İnegöl)

2007-07-31T07:33:00.000+03:00

GILVELOY NANAIDA - ჯილველოი ნანაიდა

2007-07-30T21:19:00.000+03:00

Bahcede Papa Ziyafeti

2007-07-17T20:22:00.003+03:00

Bahcede papa ziyafeti dedim. Bu da nerden cikti demeyin. Aslinda bebek dogdugu zaman yapilir ve gelen misafirlerle birlikte yenir.

Zurvili Ziyafeti

2007-07-04T23:34:00.000+03:00

Böyle güzel bir sofrada, nefis yemekler ve dostlar birarada olunca hersey daha güzel oluyor.
Sofrada ne yemekleri mi var? Öncelikle Lobyo, yaz ortasinda ne bu lobyo demeyin burada hava sicakligi 11-18 derece. Eeee birde Zurvili yaptik. Ben Zurvili yapmasini bugün ilk defa ögrendim. Tadi da o kadar lezzetliydi ki nasil anlatayim. Misir ekmegi de vardi tabii. Biz lobyo, zurvili derken birde yogurdun icine misir ekmegi dogradik ki sormayin. Sofrada görünen kuskusa sira bile gelmedi. Aslinda aklim kuskusta kalmadi desem yalan olur.

Tavuk Ye#21 Etkinligi...

2007-04-20T07:32:00.000+03:00

Ye#21 Tavuk Etkinliginin ev sahibesi sevgili Emel`e tesekkür ediyoruz...
Etkinlik icin kendisine buradan ulasabilirsiniz.

GÜRCÜ YAHNISI

MALZEMELER:
1 bütün tavuk
8 su bardagi su, yeterince tuz
1 su bardagi ceviz ici
1 tatli kasigi cörek otu
1 tatli kasigi kisnis
3-4 dis sarmisak
2 aci yesil biber
2 yemek kasigi pirinc
4 yemek kasigi misir unu
3 yemek kasigi nar eksisi

YAPILISI:
8 bardak tuzlu suyun icinde tavugu pisinceye kadar hasliyoruz ve haslanmis tavugu ayri bir kaba sogumasi icin aliyoruz.

Tencerede kalan tavuk suyuna 2 yemek kasigi pirinci, blendirda cektigimiz cevizi, cörek otunu, kisnisi, sarmisak ve aci yesil biberi ekliyoruz ve pirincler pisene kadar kaynatiyoruz.

Bu islemler bittikten sonra 4 yemek kasigi misir ununu biraz soguk su ve bir kepce tencereden aldigimiz yemegin suyunu kasik yardimi ile karistirarak daha sonra tencereye ilave ediyoruz. Dibine tutmamasi icin karistirarak bir tasim daha kaynatiyoruz.

En son nar eksisi ilave ediyoruz, Eger nar eksisi yoksa limon da kullanilabilir.(Eskiden erikten yapilan nardenk kullanilirdi)

Pisirdigimiz tavugu deri ve kemiklerini ayirarak, sadece etini en son tencereyi ocaktan alirken ilave ediyoruz.
Bu yemegi misir ekmegi ile yemenizi tavsiye ederim.

Afiyet olsun...

Aslinda bu yemege belki farkli yörelerde, farkli kültürlerde de rastlamamiz mümkün.
Simdi tam zamani, genelde bu mevsimde tadina varabiliriz. Yani soguk kis günlerinde...

Yapimina gecelim, cok kolay bir tarif.... Tavuk etiyle yapabildiginiz gibi kemikli etle de yapabilirsiniz. (kuzu, dana)

1 adet tavuk (1200gr yaklasik)
1 pirasanin yesil yapraklari
1 kücük bag maydanoz
2-3 aci sivri yesil biber
2-3 dis sarmisak, tuz

Yapilisi:
Tavugu istediginiz kücüklükte parcalara ayirip iyice yikiyoruz. Bir tencerenin icine üzerini iki parmak gececek kadar su koyuyoruz. Ocakta kaynamaya birakiyoruz.
Bir tarafta pirasa yapraklarini, maydanozu, biber ve sarmisagi bicakla ince ince kiyiyoruz. Hazirladigimiz bu malzemeyi ve tuzunu tencereye ilave ediyoruz. Ben hepsini ayni anda hizli pisen tencereye koydum. 10 dakika pisirdim. Kapak acildiktan sonra tabaklara paylastirdim ve balkona soguga biraktim donmasi icin.

Bu yemegin suyu muhallebi gibi peltelesmesi gerekiyor. Genelde kis yemegi olarak biliniyor.

Afiyet olsun...

Hinkali

2007-03-24T20:09:00.002+02:00

Hinkali

Malzemeler:

Hinkali tüm malzemeleri
1 kg dana kiymasi
2-3 sogan
1 yumurta
1 kg un
maydanoz,
taze kindzi (taze kisnis otu)
saspirami(feslegen)
tuz, biber
damak tadiniza göre baharatlar

Icinin hazirlanmasi:Kiymayi bir kabin icine aliyoruz ve kiyilmis sogan, tuz, karabiber, maydanoz ve yaklasik bir su bardagi ilik su ile karistirarak ic harci hazirliyoruz.

Genis bir kabin icine koydugumuz un,tuz ve yumurta ile kati bir hamur yoguruyoruz hazirladigimiz hamurdan isterseniz minik minik bezeler (Ben verilen malzeme miktarinin yarisini kullandim ve üc büyük beze hazirladim) veya büyük beze yapip manti hamuru gibi actigimiz hamurdan cok büyük fincanla yuvarlak hamurlar keserek icine hazirladigimiz kiymadan bir yemek kasigi koyup agzini iyice büzüp bastiriyoruz.

Hazirladigimiz hinkali kaynamis tuzlu su icine birakip pismesini sagliyoruz. Tencerenin dibine cöken hamurlar pistikce suyun yüzüne cikiyor ve pisen hinkali delikli kepce yardimi ile servis tabagina cikariyoruz. Hinkali arzuya göre üzerine kizdirilmis kirmizi biber ve yaninda yogurtla sicak olarak servis yapiliyor.

Afiyet olsun...

Ye#20 Otlu Yemekler (Lobyo Phala)

2007-03-19T19:41:00.000+02:00

MALZEMELER:
Iki demet kara lahana
Bir su bardagi barbunya
1,5 Yemek kasigi tereyag

HARCI ICIN:
1 su bardagi ceviz ici
1 dis sarmisak
yarim demet kindzi (taze kisnis otu)
3 adet sivri biber
2 yada 3 dal maydanoz
2 yada 3 dal sasprami (taze yada kuru feslegen)

YAPILISI:
Kara lahanalar kücük kücük dogranir.Bir tencerede kaynayan kara lahanalar bir süre haslanir. Rengi degisen ve yumusamaya basliyan kara lahanalarin ilk suyu süzülerek dökülür.
Üzerine yeniden su eklenen kara lahanalar, iyice yumusayincaya kadar tekrar kaynatilir.
Ayri tencerede,geceden islatilmis barbunyalar haslanincaya kadar kaynatilir.Yumusayan barbunyalar lahanaya eklenir ve haslanana kadar pisirilir.Lobyo phala piserken misir unu eklenir.Kara lahananin harci havanda hazirlanir.
Ceviz,tuz,sarmisak,sasprami,kindzi,biber ve maydanoz havanda iyice dövülür.Lobyo phala pistikten sonra ocaktan inmeye yakin bu harc eklenir ve fazla kaynatilmadan ocaktan alinir.Üzerine tereyagi eklenen lobyo phala sicak olarak servis yapilir.

Cadi(misir ekmegi) ile yenmesi tavsiye edilir...

Afiyet olsun...

Ye#20 Otlu Yemekler (Horci)

2007-03-19T19:36:00.000+02:00

Malzemeler ve Yapilisi:
1 demet kara lahana
Tuz ve aci biberle hasliyoruz.
2 dis sarmisak,
1 su bardagi ceviz,
1 yemek kasigi kisnis,
Geri kalan malzeme dövülerek haslamis lahanaya ilave edip,
bir tasim daha kaynatarak atesten aliyoruz.

Afiyet olsun...

Zirebaci

2007-01-27T12:40:00.001+02:00

Aslinda bu yemege belki farkli yörelerde, farkli kültürlerde de rastlamamiz mümkün.
Simdi tam zamani, genelde bu mevsimde tadina varabiliriz. Yani soguk kis günlerinde...

Yapimina gecelim, cok kolay bir tarif.... Tavuk etiyle yapabildiginiz gibi kemikli etle de yapabilirsiniz. (kuzu, dana)

1 adet tavuk (1200gr yaklasik)
1 pirasanin yesil yapraklari
1 kücük bag maydanoz
2-3 aci sivri yesil biber
2-3 dis sarmisak, tuz

Yapilisi:
Tavugu istediginiz kücüklükte parcalara ayirip iyice yikiyoruz. Bir tencerenin icine üzerini iki parmak gececek kadar su koyuyoruz. Ocakta kaynamaya birakiyoruz.
Bir tarafta pirasa yapraklarini, maydanozu, biber ve sarmisagi bicakla ince ince kiyiyoruz. Hazirladigimiz bu malzemeyi ve tuzunu tencereye ilave ediyoruz. Ben hepsini ayni anda hizli pisen tencereye koydum. 10 dakika pisirdim. Kapak acildiktan sonra tabaklara paylastirdim ve balkona soguga biraktim donmasi icin.

Bu yemegin suyu muhallebi gibi peltelesmesi gerekiyor. Disarda kar ve soguk var. Simdi tam zamani.

Afiyet olsun...

Malahto piserse böyle toplaniriz iste...

2006-08-03T01:17:00.000+03:00

Gürcü yemeklerini taniyalim, tanitalim...

2006-05-26T22:17:00.000+03:00

Yukarida fotografini gördügünüz yakin arkadasim.Hayriye Köyünden. Burada Almanyada yasiyor.
Gürcü yemeklerini harika yapar. Kendisinden cok sey ögrendim. Buradaki gürcü yemek tarifleri hakkinda cok yardim aldim.
Tesekkürler arkadasim.

Shavi Lobyo

2006-03-28T19:20:00.001+03:00

Malzemeler:
1 su bardagi ceviz
4 dis sarmisak
1 yemek kasigi kindzi(kisnis)
1 yemek kasigi saspirami(feslegen)
1 demet maydanoz
1 aci sivri biber
1 cay kasigi nane
3-4 yaprak pirasa
1 cay kasigi kondari(kekik)
Yeterli miktarda tuz
500gr barbunya fasulye

Yapilisi:
Fasulye islatmadan haslanip suyu dökülür.
Daha sonra yukaridaki malzemeler blendirda cekilerek fasulyeye ilave edilir. Biraz tuz,su eklenip bir tasim daha kaynatilir.

Sicak veya soguk olarak servis yapilir.

Afiyet olsun...

MALAHTO

2006-03-16T14:09:00.001+02:00

MALZEMELER:
1 veya 1.5 kg boncuk fasulye
1 su bardagi ceviz ici
Yarim demet kindzi (taze kisnis otu)
Yarim demet sasprami (taze yada kuru feslegen)
2-3 dal pirasa yapragi
2-3 dal maydanoz
2-3 adet sivri biber
Yarim bardak süt ve varsa 2 corba kasigi süt kremasi

YAPILISI:
Ayiklanan boncuk fasulyeler tencereye koyulur.Tencereye fasulyeleri asmiyacak sekilde su eklenir ve fasulyeler haslanir.
Fasulyelerin pismesine yakin tencereye yarim bardak süt eklenir. Fasulyeler piserken, tahta genis bir havana koyulan ceviz,kisnis,feslegen,pirasa,maydanoz ve sivri biberler hep birlikte
iyice dövülür.Bu malzeme harci ne kadar iyi dövülür ve ince olursa,
Malahto o kadar lezzetli olacaktir.Ocaktan alinmaya yakin pisen fasulyeye bu malzeme harci eklenir ve bir tasim kaynatildiktan sonra ocaktan alinir. Servise hazir olan Malahto nun Cadi yani misir ekmegi ile yenmesi tavsiye edilir.
Bu yemegin özelligi hem sicak hem de soguk olarak yenilebilmesidir.

Afiyet olsun...

Hacapuri

2006-03-15T14:09:00.000+02:00

MALZEMELER:
1kg un
1 kücük paket yas maya
yarim tatli kasigi karbonat
2 yumurta
1/4 paket tereyag
su

Ic malzemesi icin:
Az tuzlu erimeyen köy peyniri
dis kismina sürmek icin tereyag

YAPILISI:
Havuz seklinde acilan unun ortasina maya, yumurta,
karbonat tereyagi ve su koyup kulak memesi yumusakligindan daha yumusak bir hamur elde edilir.
Yarim saat dinlendirilerek hamurun mayalanmasi saglanir.

Kabaran hamurdan bolca unlanmis bir zemine yumruk büyüklügünde alinan parcalar kalinca acilir ve ortasina, catalla ezip elimizle yogurdugumuz peynir koyulur. Sonra hamur elimizle inceltilir. Peynirin hamurun her tarafina yayilmasina dikkat edilir.

Artik hazir olan hamurumuz önceden isitilmis sivi yagli tavamizda
(veya varsa demir sacta) altli üstlü pisirilir. Pisirilen Hacapurilerin üzerindeki unlar fircayla temizlendikten sonra, her iki tarafina bolca tereyagi sürülür ve servis yapilir. Tereyagi hem daha lezzetli, hemde daha yumusak olmasini saglar.

Afiyet olsun...

GÜRCÜ SARMASI

2006-03-14T14:08:00.000+02:00

MALZEMELER:
1-2 demet kara lahana
1-2 kg haslanmis patates
1 demet maydanoz
3-4 adet taze sogan
2 adet sivri biber
yarim su bardagi ceviz ici
1 su bardagi bulgur
kizmizi pul biber
karabiber
2 corba kasigi domates salcasi
tereyagi ve tuz

YAPILISI:
Kaynar suya atilan kara lahanalar az haslanir.Patateslerde haslanip kabuklari soyularak püre haline getirilir.
Tereyagi veya arzuya göre zeytinyagina ince dogradiginiz maydanoz taze sogan ve bulgur az kavrulup atesten alinir.
Pisirdigimiz bu harc püreye eklenerek iyice yogrulur.Bu harca kirmizi pul biber, karabiber ve tuz da eklenir.Ayrica ceviz ici sivribiber ve sarmisak havanda iyice dövülür.Bu harc da püreye eklenir tekrar yogrulur.
Püre tamamlandiktan sonra lahanalar sarma seklinde tek tek sarilir.Sarmalar öncelikle saplari dine olmak üzere tencereye üstüste dizilir.Tencerenin üzerine dökmek üzere ayri bir tavada tereyagi ve salca kavrulur sonra 1-2 bardak su ilave edilerek kaynatilir.Üzerine son olarak bu karisim dökülen sarmalar kisik ateste pisene kadar haslanir.
Arzuya göre sade yada yaninda yogurtla servis yapilir.

Afiyet olsun...

Karisik Tursu.

2006-02-28T19:46:00.000+02:00

Böyle karisik tursuya kim hayir diyebilir ki? Tadi kokusu enfes. Bahceden taze sebzelerle yapmistim. Gürcü yemeklerinin yanina da cok yakisti. Artik ilkbahar geliyor. Sebze fidelerimiz de büyümekte. Tursunun tarifini artik yeniden yapacagim zaman vereyim. Bari sezona denk gelsin. Sebzelerin bol oldugu zamana...

Misir ekmegi

2006-02-27T19:43:00.001+02:00

CADI (mısır ekmeği)
MALZEMELER:
4 su bardagi misir unu
1 corba kasigi tuz
4.5 su bardagi kaynar su

YAPILISI:
Tuz ve orta kararda kaynar su eklenen misir unu, kasikla iyice iyice yogrulur.Kaynar su cadiye hem lezzet hem kivam verir.
Yogrulan hamur az miktarda yagli tavaya düzgün bir sekilde yerlestirilir ve altli üstlü olarak pisirilir.
Cadinin firinda pisirilmesi durumunda sicaklik 200 dereceye ayarlanir.Yüksek sicaklikta pisirilen cadi daha lezzetli olur.

Özellikle:yogurt, lobyo Phala, Malahto, süt ve tereyagli yumurtayla yenmesi halinde tadina doyum olmaz.

Afiyet olsun...

Gürcü Yahnisi

2006-02-26T19:34:00.000+02:00

GÜRCÜ YAHNISI

MALZEMELER:
1 bütün tavuk
8 su bardagi su, yeterince tuz
1 su bardagi ceviz ici
1 tatli kasigi cörek otu
1 tatli kasigi kisnis
3-4 dis sarmisak
2 aci yesil biber
2 yemek kasigi pirinc
4 yemek kasigi misir unu
3 yemek kasigi nar eksisi

YAPILISI:
8 bardak tuzlu suyun icinde tavugu pisinceye kadar hasliyoruz ve haslanmis tavugu ayri bir kaba sogumasi icin aliyoruz.
Tencerede kalan tavuk suyuna 2 yemek kasigi pirinci, blendirda cektigimiz cevizi, cörek otunu, kisnisi, sarmisak ve aci yesil biberi ekliyoruz ve pirincler pisene kadar kaynatiyoruz.
Bu islemler bittikten sonra 4 yemek kasigi misir ununu biraz soguk su ve bir kepce tencereden aldigimiz yemegin suyunu kasik yardimi ile karistirarak daha sonra tencereye ilave ediyoruz. Dibine tutmamasi icin karistirarak bir tasim daha kaynatiyoruz.
En son nar eksisi ilave ediyoruz, Eger nar eksisi yoksa limon da kullanilabilir.(Eskiden erikten yapilan nardenk kullanilirdi)
Pisirdigimiz tavugu deri ve kemiklerini ayirarak, sadece etini en son tencereyi ocaktan alirken ilave ediyoruz.
Bu yemegi misir ekmegi ile yemenizi tavsiye ederim.

Afiyet olsun...

Homi Lobyo (Gürcü Pastasi)

2006-02-25T19:38:00.000+02:00

Malzemeler:
2 su bardagi barbunya
1 su bardagi iri barbunya (ayri ayri haslaniyor)
1 su bardagi ceviz
1 yemek kasigi kekik
2 yemek kasigi saspirami(feslegen)
1 yemek kasigi kisnis
4 dis sarmisak
1 cay kasigi nane
3-4 sap pirasa yapragi
2 aci biber
alabildigi kadar misir unu

Yapilisi:
Fasulyeleri ayri ayri hasliyoruz.
Geriye kalan malzemeyi ilave ederek onbes dakika daha kaynatiyoruz.
Atesten aldiktan sonra genis bir kaba bosaltip soguduktan sonra servis yapiyoruz.
Ayni kek gibi. (Gürcü Pastasi)

Afiyet olsun...

MUHACİR GÜRCÜLER (ÇVENEBUREBİ-KARTVELEBİ)*

2006-02-23T02:05:00.000+02:00

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’na hep, yenilen ve yenen gözüyle bakılmış, kimse orada ezilen insanların o dönemdeki durumlarını dikkate almamıştır. Bu açıdan Prof. Dr. Şuşana Putkaradze’nin “Çveneburebis Kartuli” (Bizimkilerin Gürcücesi) adlı 726 sayfalık, Türkiye Gürcülerinin dili üzerinde araştırmalarını verdiği birinci kitabın, “Muhacire Kartvelebi (Muhacir Gürcüler) bölümünün göç dönemiyle ilgili kısımları ilgi çekicidir.

Muhacir Gürcüler tamlaması, Gürcüce de 19 ncu yüzyılın son çeyreğinde Gürcüstan’dan Türkiye’ye göçen Gürcüleri ifade etmek amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Muhacir Gürcüler ise kendilerine ‘Çveneburi’ derler. Göçün oldukça karışık bir tarihi vardır. İlk olarak 1828-1829 yıllarındaki Osmanlı-Rus Savaşı’nın bitiminde Mesheti’den başlamıştır.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşını izleyen yılarda ise daha geniş bir alana yayılmıştır. Bilindiği üzere Berlin Kongresinin sonucunda eskiden Osmanlı egemenliğinde yaşayan İslamlaşmış halka seçme hakkı verilmiştir. Ya Rusya topraklarında yaşayacak, yada Osmanlı topraklarına göçeceklerdi. Rusya ve Osmanlı arasında 27 Ocak 1879 tarihinde İstanbul’da yapılan antlaşma ile muhacirliğin resmi süresi yasallaşmış oldu. Antlaşmaya göre 3 Şubat 1879 tarihinden 3 Şubat 1882 tarihine kadar olan göç süresi daha sonra 1884 yılına kadar uzatılmıştır. Bu süreç izleyen yıllarda son bulmamış, hemen hemen 1921 yılına dek sürmüştür.

Muhacirlik Gürcü halkının tarihindeki en ağır trajedisidir. Göçün tarihsel yukarı Kartli dolaylarında yol açtığı zararı ne bir istila, ne de bir barbarlık yıkımı gerçekleştirmemiştir. En eski Gürcü toprağı boşalmıştır. Bu topraklar arasında Kola-Artaani-Şavşeti-Kalarceti-Livana-Murğuli-Maçahel-Tao-Acara-Kobuleti sayılabilir. Arşivlerden edinilen bilgilere göre Kobuleti’den 1879 yılı göçünden sonra 2000 kadar nüfustan 500’ü kalmış. Hulo yakınındaki köyler tamamen viran olmuş ve terk edilmiştir. Hiçbir yerinde tek bir canın bile kalmadığı köyler vardır. Örneğin; Kvirike köyü – Kobuleti’de, Arsenauli – Keda’da, Ereguna köyü – Murğuli’de.

Göç yüzünden vatanını terk edenlerin sayıları hakkında kesin bilgiler korunmamıştır. 1891-1893 yıllarında ünlü halk adamı Z.Çiçinadze bu göç sırasında göçenlerin sayısı ile ilgili bilgi topluyordu. Bu bilgiler ışığında içerisinde en azından 5-10 hane gitmeyen köyün olmadığını , büyükçe köylerden ise 40-50-100 hanenin göçtüğünü söyleyebiliriz. Örneğin “Alanbri’den 100 hane, Hutsubni’den ve Tsakauraki’den 50 şer hane Çakvi kasabasından 40 hane, bütün Kobuleti’den 7000 haneden fazla göç olmuştur.

MERİSİ topluluğundan 600 hane göçmüş, 100 hane kalmıştır. Yukarı ve Aşağı Acara’da bu yıllarda 4000 haneden fazla göç vermiştir. Üstelik Z. Çiçinadze bu bilgileri Batum Müftüsü Hasan Gverdadze Efendi’den almıştır. Bu bilgiler ışığında Z.Çiçinadze Osmanlı’ya göçenlerin sayısının milyona ulaştığını saptamaktadır.

İtalyan Evgeni Dalecio Gürcüstan’dan Osmanlı’ya göçen Gürcüler hakkındaki 1920 yılı araştırma bilgilerini bizlere ulaştırmaktadır. Dalecio, “Gürcüler İstanbul’da” adlı kitabında “Büyük Güç, (dergide baskı hatası olduğunu zannediyorum, doğrusu Büyük Göç olmalı!) Gürcü Müslümanlar İstanbul’da yaşıyorlar. Osmanlı’daki Gürcü Müslümanların artışı 1877-1878 savaşı zamanında Batum ve Batum’un sınır vilayetlerinde yapılan göçe dayanır. Bunlara şimdiki savaşın mültecileri de eklenmiştir.” diyor.

Trabzon-Rum komitesinin tanımıyla, Pontus içerisinde kesinlikle 53.380 Gürcü vardı. Başka bir tanımlamada da Samsun ve Tokat yörelerinde Gürcülerin imar ettiği 64 kent veya köy mevcuttu. Tahmini nüfusları da 140 000 civarındaydı. Burada Lazların Gürcülerden ayrı tutulmaması ilginçtir. Bunların dışında kalan Müslümanların bir kısmı İstanbul’da ve yakın kuzeydoğusunda, Marmara denizi civarında, İzmit ve Adapazarı illerinde ve güneyde Bursa’da yaşamaktaydı. Gürcü köyleri ile Klikya’da Halep yolu üzerinde de karşılaşılır.

Karadeniz kıyı bölgelerinde yaşayan Gürcü Müslümanların sayısını bunların sayısına eklersek bu rakam 300-400 bine çıkar. Türk Kurtuluş Savaşında İzmit ve Adapazarı illerinden seferberliğe çağrılanların dışında, 7000 Gürcü gönüllü savaşa katılmıştır.

Yurttan göçenlerin sayısı daha fazla olabilirdi. Fakat yolculuğa hazırlanan insanları olumlu etkileyen yerel ileri gelenler, düşünürler, din adamları ve bazı beyler mevcuttu. Bunların arasında ;

DEVAMI AŞAĞIDA....

Keda Müftüsü Ahmet HALİPAŞVİLİ

Hulo kasabası kadısı Nuri BERİDZE

Müftü Loman KATSİVADZE (Enderun Alimi)

Hüseyin ABAŞİDZE

Nuru HİMŞİYAŞİVİLİ

Şerip HİMŞİYAŞİVİLİ

Tevpik ATABEGİ

Dursun TAVDGİRİDZE

Tupan ŞARVAZİDZE

Ahmet HALVAŞI sayılabilir.

20 nci yüzyılın ilk çeyreğinde Acara sakinlerinin hakiki reh9beri ve güvenilir hamisi olarak Mehmed Abaşidze Bey’i görüyoruz. O, vatani görevini yorulmaz kalemiyle gerçekleştirdi. Politik ve ekonomik imkansızlıklarla esaret içindeki kardeşlerini istikbalini düzeltmeye, onlarda milli bilinci uyundurmaya çalıştı. Mehmed Abaşidze Beyin’in rolü , ilk emperyalist savaş döneminde Acara’dan Türkiye’nin iç bölgelerine yerleşmek için sıralanmış ahalinin çaresizliğinin , her zaman vatan toprağında birleşmede çözüleceği fikrini dile getirmesi çerçevesinde değerlendirilmelidir. O büyüklüğü ve kariyeri başka bir soyadının büyüklüğü için yabancı topraklarda aramıyor, halkı için çırpınıyor ve gerçek mutluluğu vatan toprağının sevgisinde görüyordu.

O dönemdeki yaşamın ağır şartlarıyla ümitsizliğe düşen Acara ahalisi çaresizlik içinde önderinin peşinden gidiyordu. Yaşam ve köklenme ancak Gürcüstan Ana’nın bağrına sımsıkı sarılmak olabilirdi.

Mehmet Abaşidze özellikle “Oracba” gazetesinde 2 Ekim 1879’da yayımlanan “Acara’dan Mektup” adlı yazısında Loman Kartsivadze Efendi’nin yurt sever tutumları üzerinde bilgiler vermiştir. “Zeki, bilgili ve halk içinde büyük bir nüfuza sahip olan Loman Efendi yukarı Acara ahalisindendir. Acaralılar yerleşebilecekleri alanları saptamak için Osmanlıya seçilmiş kişiler göndermişlerdir. Loman Efendi de bu seçilmiş kişiler arasında yer almıştır. Yolculuktan döndüğünde, edindiği bilgileri de topluluğa (Keda’da toplantı yapılmıştır. Bütün Acara temsilcileri de bu toplantıda hazır bulunmuştur.) hitaben “ Bir çok yer gezdim fakat bizim vatanımız gibi bezeli ve yaradılışımıza uygun hiçbir yerle karşılaşmadım. Ayrıca İslam inancı yalnız bizde kalmış. Hiçbir yerde dini bizim kadar temiz ve azizce kimse uygulamıyor. Bu yönden size göçmenizi önermiyorum.” demiştir. Loman Efendi’nin bu sözlerini tartışan, yolculuk taraftarı bir çok insan evinden barkından uzaklaşmaktan vazgeçmiştir. İ. Çavçavadze, G. Orbeliani, G. Gurieli, S. Meshi, N. Nikoladze, G. Tzereteli, T. Sohokia, N. Mepişaşvili, (Yukarı Acara Yöneticisi) ve adını sayamayacağımız bir çoğu Gürcü halkının önderi olan nice değerli kişi, kalbi kırık insanları umutlandırıyor, koruyor ve yardımcı oluyorlardı.

Ulusal literatürde muhacirlik tarihinin önemli bir yeri vardır. 1877-1878 Osmanlı Rus savaşının sonrasında bölge nüfusunun düştüğü ağır ekonomik ve sosyal şartlar, Gürcüstan’a iade olunan yörelerde Rus idarecilerin barbarca tutumları ve Müslüman Gürcülerin dini fanatizmi göçün asıl kışkırtıcı sebepleri arasında kabul edilmiştir.

İncelemecilerin bir bölümü muhacirliğin başlamasına asıl olarak, dini fanatizmin rolünü yüklüyor. Fakat İ. Çavçavadze, G. Orbeliani, S. Meshi, N. Nikoladze ve G. Tzereteli göçün temel sebebi olarak yönetici çemberinin yerel nüfusa yönelik barbarca tutumlarını göstermektedirler. Onlara göre yalnızca dini fanatizm eksik rol oynuyordu. Kafkas ordusu baş komutanlığı vekili G.Orbeliani’nin “Sivas Topol Minski” adlı eserinde yazdıkları bu açıdan ilgi çekicidir.

“Göç Osmanlı’ya Acara ve Kars’tan uzuyor, farklı inanca sahip insanların Rus egemenliğinden kaçışı hakkında ne söylenebilir? Kırım boşaldı Çerkezler Kuba’dan 200.000’den (iki yüz bin) fazla göç verdiler. Şimdi Kars ve Acara insanları kaçıyor. Herkes bu fanatizmle hareket ederse çözüme nasıl ulaşılabilir. Göç dine sahip çıkmaktan kaynaklanmamalı. İnsanlar mutlaka öncelikle barış içinde rahat bir yaşayış arıyor olmalı ve doğru kanunları seçmeliler. Hangi dilde yazılmış olursa olsun.”

Gerçekten Rus yöneticilerin idareyi ele alışlarının ilk günlerinde ahalinin sıkıntıda olmadığı zamanlarda vardı. Kimse bu dönemde Osmanlıya göçü olası görmüyordu. Ancak üzücüdür ki yönetici çemberi göç için gerekli ortamı hazırlıyordu. Sivas Topol Minsk Nutkundan; “Batum vilayetinin alınmasıyla Rusya, Kafkasya sınırlarının en önemli ve tehlikeli bölgesinde doğal gücünü kazandı. Orada savaşçılar vardı ve kısmen boyun eğmiş ahaliden Türkiye ile dinle bağlantılı olanlar bu sebeple kale içinde ki tehlikeli unsur olarak kabul edilirler, orada bulunmamalıdırlar. Yerel ahali boşaltılmalıdır.” İfadesinden halkın ya asimile edilmesini yada göçmesini açıkça istediklerini görüyoruz.
DEVAMI AŞAĞIDA...

Fakat bu durum ileride Rusya’nın işçi sıkıntısı çekmesine davetiye çıkarabilirdi. Nitekim bu göç isteğiyle “Rusya 20-30 bin insanı kaybederdi ama savaşlarda tecrübe kazanmış halk yerinde kalırsa bir ümitle Rusya’ya destek olur ve Rus sınırını kendi vatan toprağıymış gibi koruyabilirdi.” Bunun dışında Batum Askeri Üssü General’i Kamarov, Steponov gibi bir çok kişi göçü destekliyor, ahaliyi yıldırıyorlardı.

Rus krallığı yeni borçlarının karşılığını yönetimi altına aldığı bölge halkından toplamaya başladı. N. Gikoladze; “Halktan daha savaş yaralarını sarıp ayağa kalkmadan altından on manete kadar vergi vermeleri istendi. Bu vergiyi toplamak içinse herkese kaba metotlar uygulanıyordu.” diyor ve halkın hiddetine bir sebepte bunu gösteriyordu.

İlia Çavçavadze, “İç İnceleme” yazısında Acara ve Kobuleti’nin (Çürüksu) başına gelenlerin gerçek yüzünü betimliyor: “Kader, Acara ve Kobuleti’yi savaş meydanı yaptı. Çarpışan Rus ve Osmanlı orduları elbette halkın iyiliği için burada durmuyorlardı. Halk, kendi topraklarındaki ordulardan hangisinin tarafında olması gerektiğini bilemiyordu. Kimin eline düşecekleri meçhuldü. Ne Rusya’nın ne Osmanlı’nın halkın saadetini düşünmedikleri açıktır. Bu topraklarda (Acara ve Kobuleti) savaştan dolayı sefalet hüküm sürmeye başladı. Köylerin ormanları ve düzlükleri yandı. Yaşananlardan ızdıraba düşen halk göçü yeğledi. Göçerken elinde kalanlarıda götürmesi imkansızdı. Yaşananlar; bolluk içindeyken tohumsuz kalmak, sonra ölüm ve kandı.

Bu durum karşısında üzüntüye Çavçavadze’nin diledikleri vardı. Yönetimden ve Gürcü halkından teselli arayan kardeşlerine yardım eli uzatmalıydı. “ Ey Gürcüler, … Kardeşlerine elini uzat. Onlar bu güne dek senin için kayıptılar ve onlar artık sana geldiler. Nasıl dayanabilirler bu şartlara; parayla mı, aşla mı, giysiyle mi? : kardeşliğin, birbirinin iyiliğini arzulamak ve dayanışmak olduğunu gösterelim. İşte böyle bir kardeşlikte düzelir kaderimiz, bu kardeşlik mutluluğumuzun tomurcuğunu oluşturmalıdır… Kimsesizleriz diyoruz, ancak yer yüzünde yalnız kimsesiz bilir sıkıntıdayken iyiliğin ve dayanışmanın ne olduğunu.”

Çavçavadze’nin bunları temenni ettiği dönemde Gürcüstan henüz maddi ve manevi gücüne kavuşamamıştı ki; bu vatan evladının arzularını dinleyip kalbine götürse ve kardeşleri için bir lokma çıkarıp verseydi. Bir miktar yardım sağlanmaya çalışılıyorduysada bunlar henüz deniz de bir damla misaliydi. Hissedilemeyecek miktardaki bu yardımlar göçü reddetmeye sebep olamadı ve kaçış başladı. Bu yardımlar sıkça ve zaman kaybetmeden halka ulaştırılamıyordu. Çaresiz halk Gürcüstan Ana’dan özel bir ilgi istiyordu, sosyal ve ekonomik sınırları daralmış bu binlerce yoksulun düşman telkinleriylede zihinleri bulanmıştı.

S. Meshi yıllardır ayrı oldukları kardeşleri ile diğer Gürcülerin kavuştuklarında yaşadıkları duygu ve düşünceleri doğrulukla yazıyordu : “ Herkes hatırlıyor, kayıp kardeşlerini bulduklarında yaşadıkları sevinci, mutluluğu ve memnuniyeti. Zaman içinde birçok sıkıntı yaşandı; açlık, susuzluk, çıplaklık ve soğuk geçirdiler kardeşlerimiz. Çoğu bu sebeplerde ata vatanını terk etti ve Osmanlı’ya göçtü. Bu dönemde gerekli yardımı yapamadık. İlk sevincin ardından kardeşlerimize vazifemizi unuttuk. Onlarla her şeyi paylaşmalıydık. Halkımıza gerçekten kardeş gözüyle baktığımızı, onlar için endişe duyduğumuzu onların iyilik ve mutluluğun arzuladığımızı hiçbir olayla ispat edemedik. Artık Osmanlı’ya gidiyorlar. Bunda hayret edilecek bir şey yok” diyordu…

İade edilen topraklarda düzen kurulamadı. Gürcüler arasında milli duygular zayıflamış, hatta kopmuş insanlar vardı. Gürcüstan’a yeni katılmış topraklardaki halka farklı gözle bakmaya başladılar. Onları “Tatar” olarak adlandırdılar. Uzun süredir Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşayan bu insanların adı her zaman Gürcü idi. Ana dilleri tartışmasız Gürcüce idi. Osmanlılar dahi onları farklı bir adla değil Gürcü olarak kabul etmişlerdi. Düşman, “ Siz Tatarsınız ve Tataristan’da yerleşmeniz gerek” diyordu.

M.Abaşidze “Ruslar 1879 yılında ilk büyük göç döneminde Kobuleti (Çürüksu), Çakvi ve Batumi’nin çeşitli mahallelerinden göçen yerliler (Gürcüler) Osmanlı’da açtıkları ormanlara yeni yerleşim yerleri kurmaya çalışırken, Ruslar buralara yazlık evler yapıyorlardı.

Acara halkının bir bölümü bilinmeyen diyarlara gidiyordu. Kraliyet, yerel idarecilerin barbarca tutumlarından yararlanıyordu. Yerli halk kaybediyordu. Uzun yıllar savaş, açlık ve ıstıraplar sürdü. Ahali yaşamını kurtarmaya mecburdu. M. Abaşidze şöyle diyordu yazılarında : “ Büyük bir zülüm bekliyordu halkımızı. Uzun yıllar yabancılarca yönetildik. Ağır işkenceler gördük. 1915 yıllarda üzerimize ateş ve kılıçla yöneldiler. Yurdumuzdan kovulduk, bazı kardeşlerimizin de yaban ellerde çıktı canı. Boşalan sevgili topraklarımıza Kazaklar yerleştirildi.”

Acara ahalisi bu süre boyunca yaşamını sürdüre bilmek için son derece ağır şartlarda mücadele ediyordu… Vatanımızı ateşe ve kılıca verdiler. Halkımız bezgindi. Halk toplandı evini, barkını, eşyasını sırtına aldı ve o korkunç karda ve kışta eşi ve çocuğuyla yabancı illere göçtü. Çoğu yolda, soğuk ve açlıktan can verdi. Mezarları yabancı bölgelere kazıldı. Istırap içinde yaşamış kardeşlerimizin böyle mezarları çoktu Osmanlı’da.

M.Abaşidze “Acara 1919 yılında savaş sonrası bir ada gibiydi. Herkes ona tırmanıyor ve onu yutmaya çalışıyordu. Böyle dara düşmüş zamanımızda kimse bize yardım etmiyordu, Gürcüstan’ın dışında. Onlar çıkarsız ve mecburlaşmış gibi her zaman bizi batmaktan kurtarmaya çalışıyorlardı. Biz hem Müslüman hem de Gürcüleriz. Gürcüstan’ı öz oğullarıyız. Bilmemiz gerek ki Gürcüstan dışında kurtarıcımız yoktur. Hatırlayın, bir zamanlar bizler ateş ve kılıç altında eziliyorduk. Bizim yardımcılarımız ancak bizim kardeşlerimiz olmuşlardır. Bunlar Gürcü Hıristiyanlardı. Her şeyi iyice gözden geçirin ve gelecek yaşamınız hakkındaki kararınızı öyle verin. Unutmayın ki; tarihimize ve zürriyetinize ilk cevap verecek olanlar sizlersiniz.”

Gürcü halkının tarihi kayıtlarında gözyaşı ve ah ile yazılmış olan muhacirliğin tarihi bu günde kalbimizi ıstırapla doldurur ve düşündürür, vatanımız için sonsuza dek kaybolan o yüzbinlerce Gürcü’nün kaderini. Onlar gözleri arkada kalarak, gözü yaşlı bir şekilde uzaklaştılar atavatanlarından.

O dönemdeki Gürcü basını sistemli bir şeklide göç üzerine yazılar yayınlıyordu. Özellikle ve çoğunluklada Kavkaz’da, Galos’ta, Droeba’da ve İveria’da karşımıza çıkıyordu bu yazılar. Bu gazetelerdeki yazılar bizlere, insanların ev barklarını bırakışlarını ve yaban ellere yolculuklarının nasıl ağır koşullarda gerçekleştirildiğini anlatıyorlardı. Ellerinde ne varsa; tüm malları, toprakları çok ucuza alınabilirdi. Çünkü nakliye güçlükle sağlanıyordu. Batum’da, Osmanlı’ya gidebilmek için aylarca gemi bekliyorlardı. Bu bekleyiş de bazılarının parası bitiyordu. Geri dönüş imkansızdı, ev bark satılmıştı. Bu halde gözü yaşlı, kendilerinden olanlarla vedalaşıyorlardı ve oraya gidiyorlardı. Hepsini ortak dileği daha iyi bir yaşamdı.

Osmanlı Hükümeti, Gürcüstan’dan (Batum ve Kars illerinden) en az yarım milyon civarında Gürcü mülteci almıştır. 1879 sonunda Rus yönetimi hareket halinde olan güçlere tesir ederek muhacirlerin geri dönmeleri için emir verdi. Dönüş yıllarında çok az sayıdaki insanın geri döndüğü görülür. Güvensizlikten dolayı vatan özlemi çeken çok sayıda insan yerleştirildikleri yerde kalıyor geri dönmüyorlardı. Resmi verilere göre 15 bin Abhaz kökenli geri dönmüştür. Ancak geri dönen Gürcüler hakkında bilgiler bulunmamaktadır.

* Prof. Dr. Şuşana Putkaradze’nin “Çveneburebis Kartuli” adlı kitabının “Muhacire Kartvelebi” bölümünden Fevzi Çelebi’nin yaptığı çevirinin Ocak-Mart 1998 Sayı:27 tarihli Çveneburi Dergisinde yayımlanan makalesi.

Gürcü Kültüründe Türk Kültürünün İzleri

2006-01-22T01:54:00.000+02:00

Gürcü Kültüründe Türk Kültürünün İzleri

--------------------------------------------------------------------------------

Gürcistan tarih boyunca bir çok kereler çeşitli Türk kavimlerinin hâkimiyeti ve etkisi altında kalmıştır. M.S. III-IV. yüzyıllarda Hun-Bulgar Türklerinin istilâsına uğrayan Gürcistan, daha sonraları Hazar Türklerinin hâkimiyeti altına girmiştir. 1300’lü yıllarda ise Kafkas dağlarının kuzeyinden aşan Kıpçaklar Gürcistan’ın siyasî ve kültürel hayatında önemli izler bırakmışlardır.
Kuzeyli Türk kavimlerinden sonra Gürcistan uzun yıllar Selçuklu ve Osmanlı Türklerinin hâkimiyeti altında yaşamıştır. Bu dönem Gürcü kültüründe Oğuz Türklerinin kültürlerinden motifler bırakmıştır.
Bugün de Gürcistan çeşitli yönlerden, farklı Türk halklarıyla komşudur. Kuzeyde Hunlar’ın ve Kıpçaklar’ın kültürünü yaşatan Karaçay-Malkar Türkleri, güneydoğuda Oğuz kültürünü yaşatan Azerî Türkleri, güneybatıda Osmanlı kültürünün mirasçısı Türkiye Türkleri Gürcistan’ın komşularıdırlar. Gürcü kültüründe onlara komşu yaşayan bu Türk boylarının etkilerini görmek mümkündür.
Gürcü Dilindeki Türkçe Sözler
Gürcüce’de a, e, i, o, u sesleri bulunmaktadır. Türkçe’deki ı, ö, ü sesleri Gürcü dilinde yoktur. Bu yüzden Türkçe’den ya da başka bir dilden Gürcüce’ye geçen kelimelerdeki ı, ö, ü sesleri i, o, u seslerine dönüşmektedir. Ayrıca Türkçe’den ya da başka bir dilden Gürcüce’ye geçen kelimelerin sonuna “i” sesi eklenmektedir.
Bugün Gürcü dilinde yaşayan Türkçe kelimelere örnek olarak şu birkaç kelimeyi verebiliriz:
aslani (aslan)
amagi (emek)
arhi (ark / kanal)
bayragi (bayrak)
ocahi (ocak)
tutuni (tütün)
doşaki(döşek)
solaga (solak) < Karaçay-Malkar “solagay”
dinçi (rahat) < Karaçay-Malkar “tınç”
hav (tüy) < Karaçay-Malkar “kuv”
ho (evet) < Karaçay-Malkar “ho”
karavuli (gözcü) < Karaçay-Malkar “karavul”
tuçi (tunç) < Karaçay-Malkar “tuç”
Türk kavimlerinin çeşitli eşya adları da Gürcü dili ve kültüründe yer edinmiştir. Bunlara örnek olarak şunları verebiliriz:
başliki (Kafkasya dağlılarına özgü bir tür başlık)
Gürcülerin “başliki” adını verdikleri bu giyim eşyasına Kafkasyalı Adigeler “başlıkh”, Osetler “baslıh” adını vermektedirler. Karaçay-Malkar dilinden Kafkas halklarına ve Gürcülere geçtiği anlaşılan bu kelime Kıpçaklar’ın giyim kültürünü yansıtmaktadır.
dambaça / tambaça(tabanca)
dukme / tokma (düğme)
papahi (papak, kalpak)
çonguri (çöngür adı verilen saz)
duduki (düdük, bir tür nefesli müzik âleti)
Gürcü dilindeki Türkçe kökenli kelimeleri daha da çoğaltabiliriz. Bunların bir kısmı kuzeyli Türk kavimlerinin dillerinden kalan kelimeler olmakla birlikte, büyük bir bölümü Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde Gürcü diline giren Oğuz Türkçesi, Arapça ve Farsça kelimelerdir.
Gürcü İnanışlarında Türk Kültürünün İzleri
Gürcüler “ali”adını verdikleri bir tür kötü ruhun varlığına inanmaktadırlar. Buna benzer bir kötü ruhun adı bugün çeşitli Türk kavimleri ve boyları arasında “albastı”, “almastı”, “al karısı” adlarıyla yaşamaktadır. Gürcü inanışlarındaki “ali”nin Türkler’deki “al” sözünden geldiği ve sonuna “i” sesi eklenerek Gürcü dilinin fonetiğine uydurulduğu görülmektedir (Kırzıoğlu 1976: 155).
Gürcü kültüründe “kudiyani” adı verilen bir kuyruklu cin’in varlığına inanılmaktadır. Bu kelimenin eski Türkçedeki “kuyruk” anlamına gelen “kudruk” sözünden türediği sanılmaktadır. Gürcülerin “kudiyani” adını verdikleri kuyruklu cin motifi Karaçay-Malkar Türklerinde de “hudiy” adıyla yaşamaktadır.
Gürcü İsimlerinde Türklük İzleri
Özellikle Kıpçakların hâkimiyetleri döneminde Gürcüler’e Kıpçaklar’dan pek çok Türkçe şahıs ismi geçmiş ve benimsenmiştir. Bunlara örnek olarak şu erkek isimlerini verebiliriz:
Asparuk, Armaz, Bagrat, Eldar, Elguca, Kazbek, Mahar, Otar, Tengiz.
Gürcüler’de 12 Hayvanlı Tavim Sistemi
Gürcülerin Orta Asyalı Türk kavimleriyle ilişkileri bundan 2500 yıl öncelerine kadar dayanmaktadır. Bu ilişkiler Gürcistan’ın siyasî, sosyal ve ekonomik gelişmesinde büyük rol oynamıştır. Bu sayede, kuzeyli Türk boylarının kültürleri Gürcüleri bir çok yönlerden etkilemiştir. Bunlardan biri de Gürcistan’a kuzeyden gelen Türk boyları tarafından getirilen ve Gürcü kültüründe yer edinen 12 Hayvanlı Takvim sistemidir.
1658-1736 yılları arasında yaşayan Gürcü rahibi Sulhan-saba Orbeliyani’nin “Sitkvis kona Kartulis” adlı eserinde bu takvim yer almaktadır. Orbeliyani’nin eserindeki Gürcüce yıl adları ve onların eski Türk takvimindeki karşılıkları şöyledir (Golden 1982: 203):

sıçgan yıl
siç’an il (sıçan yılı)
ud yıl udi il (sığır yılı)
bars yıl baars il (pars yılı)
tavışgan yıl
tuşgan il (tavşan yılı)
lu yıl
lui il (ejderha yılı)
yılan yıl iilan il (yılan yılı)
yunt yıl uint il (at yılı)
koy yıl kui il (koyun yılı)
bicin yıl picin il (maymun yılı)
takuk yıl takki il (tavuk yılı)
it yıl iit il (köpek yılı)
tonguz yıl tanguz il (domuz yılı)

Kıpçak Türklerinden Gürcülere geçen bu takvim sisteminde hayvan adlarının Kıpçakça olarak korunması ilginçtir. Çünkü Gürcü dilinde bu hayvan isimlerinin Gürcüce karşılıkları bulunmaktadır. Örnek olarak:
zroha (sığır)
lapsus kalami (pars)
kurdgeli (tavşan)
gveli (yılan)
tsheni (at)
tshovari (koyun)
katami (tavuk)
yacli (köpek)
cori (domuz)
Gürcülerdeki 12 Hayvanlı Takvim sisteminde hayvan adlarının Kıpçak Türkçesi oluşu, bu takvim sisteminin onlara Kıpçak Türklerinden geçtiğinin delilidir.
SONUÇ
Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla birlikte bağımsız bir devlet statüsü kazanan Gürcistan, tarihî ve kültürel yönlerden Türkiye’ye çok yakın bir ülkedir. Rusya Federasyonu içinde yer alan Kafkasya ve diğer özerk Türk Cumhuriyetleri ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile Türkiye arasında bir köprü konumunda olan Gürcistan bu jeostratejik özelliği sebebiyle Türkiye’nin dış politikasında önemli bir yer almalıdır. Bu yüzden Gürcistan’ın sosyal ve ekonomik yapısının incelenerek, Türkiye ile Gürcistan arasında sıcak ilişkiler kurulması yararlı olacaktır.
Kaynakça
Golden, Peter B. “The twelve-year animal cycle calendar in Georgian sources”. Acta Orientalia, XXXVI, (1-3), 1982, 197-206.
Gürcistan. İslam Ansiklopedisi. c. IV. 1988, 837-847.
Gürcistan. Türk Ansiklopedisi. c. XVIII. 1970. 206-208.
Hinkiladze, H. “Gürcü ulusu”. Çveneburi, 1976, 16-18.
Hinkiladze, H. “Gürcistan’da etnografya ve nüfus hareketleri.” Çveneburi, (6-7), 1979, 29-31.
Kırzıoğlu, M. Fahrettin. “Gürcistan’da eski Türk inanç ve geleneklerinin izleri”. I. Uluslar arası Türk Folklor Kongresi Bildirileri, c. IV., 1976, 141-166.
Lang, D.M. A modern history of Georgia. 1977.
Mamaladze, Teymuraz. Georgia.-Moscow, 1988.
Radvanyi, Jean. “Soviet policies in the development of mountain regions ( with particular reference to the Caucasus)”. Soviet Geography, 28 (4), 1987, 209-243.
Slider, Darrel. A note on the class structure of Soviet nationalities. Soviet Studies, XXXVIII (4), 1985, 535-540.
Umanskiy, Leonid. Sovyet halkları.-Moskova, 1985.
USSR Yearbook 89.-Moscow, 1989.
Zurabishivili, David. Georgia.-Moscow, 1987.

Kaynak:
Doç. Dr. Ufuk TAVKUL

Türk Kültürü, (351), 1992, 418-427. ss.